De zeven geldstromen
De meeste organisaties leunen op één of twee. Dat is begrijpelijk, want elke stroom vraagt zijn eigen werk. Maar het maakt je kwetsbaar, en het betekent bijna altijd dat er ergens ruimte ligt die je niet gebruikt.
Particuliere donateurs
Vrij besteedbaar
Mensen die uit zichzelf geven, eenmalig of maandelijks. Dit is het geld waar niemand een bestemming aan koppelt, dus het geld waarmee je de organisatie zelf overeind houdt. Het groeit in drie stappen: mensen leren je kennen, ze doen een eerste gift, en ze blijven. Die derde stap is waar het meestal misgaat.
Eerste stap die niets kost: Doe zelf een testdonatie op je telefoon en tel de stappen tot en met de bevestiging. Elke stap die je schrapt, scheelt afhakers.
- Vraagt van je
- Bereik buiten je eigen achterban
- Doorlooptijd
- Eerste giften binnen maanden, een vast bestand duurt jaren
- Werkt vooral als
- je een herkenbaar verhaal hebt en zichtbaar bent voor mensen die je nog niet kennen
- Let op
- zonder ANBI-status kunnen gevers hun gift niet aftrekken
Grote gevers en periodieke schenkers
Vrij besteedbaar
Een kleine groep mensen die een substantieel bedrag geeft. Dit is een aparte discipline, geen intensievere versie van donateurswerving: het draait om persoonlijk contact en om laten zien wat er met het geld gebeurt. Het sterkste instrument is de periodieke schenking. Wie vijf jaar vastlegt mag zonder drempel aftrekken, waardoor een gever vaak meer kan geven voor hetzelfde nettobedrag. En jij weet vijf jaar vooruit waar je op kunt rekenen.
Eerste stap die niets kost: Loop je donateursbestand door en noteer wie er al jaren geeft. Die handvol namen zijn je beste kandidaten voor een periodieke schenking, en een belletje kost niets.
- Vraagt van je
- Kunnen laten zien wat je werk oplevert
- Doorlooptijd
- Maanden per relatie, en het begint bij mensen die je al kent
- Werkt vooral als
- je al donateurs hebt die je bij naam kent en persoonlijk kunt benaderen
- Let op
- een periodieke schenking vastleggen kan alleen bij een ANBI
Vermogensfondsen
Vastgelegd
Particuliere fondsen die hun vermogensopbrengst uitkeren aan projecten die bij hun eigen beleid passen. Ze kiezen niet het beste doel, maar de aanvraag die het beste aansluit. Daarom telt selectie zwaarder dan volume: vijf gerichte aanvragen doen doorgaans meer dan twintig algemene. Vraag standaard of er ruimte is voor een bijdrage in de organisatiekosten, anders financier je het project maar niet de organisatie die het uitvoert.
Eerste stap die niets kost: Vraag bij je volgende aanvraag standaard een bijdrage in de organisatiekosten. Veel fondsen staan dat toe, maar alleen als je erom vraagt.
- Vraagt van je
- Kunnen laten zien wat je werk oplevert, plus een projectplan en een begroting
- Doorlooptijd
- Weken tot maanden per aanvraag, afhankelijk van de vergadercyclus van het fonds
- Werkt vooral als
- je een afgebakend project hebt met een duidelijk begin en eind
- Let op
- de meeste fondsen vragen een ANBI-status
Overheidssubsidies
Vastgelegd
Gemeente, provincie, Rijk of Europa. Dit is de meest structurele geldstroom die er is en tegelijk de meest kwetsbare, want beleid verandert. Gemeentelijke en provinciale regelingen zijn vaak toegankelijker dan mensen denken en worden minder aangevraagd dan landelijke. Daar staat tegenover dat de verantwoording zwaar is en dat de looptijd meestal vastligt.
Eerste stap die niets kost: Zoek de subsidieregelingen van je eigen gemeente en provincie op. Die worden minder aangevraagd dan landelijke regelingen en sluiten vaak beter aan dan je denkt.
- Vraagt van je
- Kunnen laten zien wat je werk oplevert, en een administratie die dat kan onderbouwen
- Doorlooptijd
- Reken op twintig tot veertig uur voor een gemiddelde aanvraag, meer bij grote bedragen
- Werkt vooral als
- je werk aansluit op een beleidsdoel dat de betreffende overheid al heeft geformuleerd
- Let op
- het Rijk stuurt actief op minder subsidieafhankelijkheid, zie hieronder
Bedrijven en sponsoring
Deels vrij
Bedrijven geven zelden uit liefdadigheid. Ze zoeken een verhaal dat past bij hun medewerkers en klanten, en iets tastbaars om terug te krijgen. Zodra je aanbod een tegenprestatie en een prijs heeft, wordt het een zakelijk gesprek in plaats van een verzoek om een gunst, en dat is een gesprek dat bedrijven wel kennen. Familiebedrijven zijn de meest kansrijke groep.
Eerste stap die niets kost: Schrijf in twee zinnen op wat een bedrijf bij jullie krijgt voor een vast bedrag. Lukt dat niet, dan weet je precies waar je moet beginnen.
- Vraagt van je
- Een concreet aanbod met een prijs
- Doorlooptijd
- Weken tot maanden per bedrijf, en het aanbod maak je één keer
- Werkt vooral als
- je iets kunt bieden waar de medewerkers of klanten van een bedrijf zich mee verbonden voelen
- Let op
- sponsoring en een gift zijn fiscaal niet hetzelfde, laat dat vooraf uitzoeken
Eigen inkomsten
Vrij besteedbaar
Geld dat je zelf verdient met trainingen, dienstverlening, verhuur, deelnemersbijdragen of verkoop. Dit is de vrijste euro die er bestaat: niemand bepaalt waar hij heen gaat en niemand vraagt achteraf om verantwoording. Het is ook de enige stroom die kan groeien zonder dat je iemand om iets hoeft te vragen. Daar staat tegenover dat het iets vraagt wat fondsenwerving niet vraagt, namelijk een aanbod met een prijs en iemand die het verkoopt.
Eerste stap die niets kost: Noteer de drie vragen die andere organisaties jullie het vaakst stellen. Waar mensen om advies vragen, zit bijna altijd iets wat je kunt aanbieden.
- Vraagt van je
- Een concreet aanbod met een prijs
- Doorlooptijd
- Maanden om iets neer te zetten, daarna schaalbaar
- Werkt vooral als
- je kennis of faciliteiten hebt waar buiten je doelgroep ook vraag naar is
- Let op
- commerciële activiteiten mogen, zolang de opbrengst naar het doel gaat en het binnen je statuten past
Nalatenschappen
Vrij besteedbaar
Nalaten is geen campagne maar een gevolg. Mensen nemen een organisatie op in hun testament omdat ze zich er jaren mee verbonden voelen, en omdat ze weten dat het kan. Dat tweede is het makkelijkst op te lossen, want de meeste organisaties benoemen het simpelweg nooit. Een heldere pagina en een terugkerende vermelding zijn de hele eerste stap. Dit is de stroom met de langste adem en de hoogste bedragen per gever.
Eerste stap die niets kost: Zoek op je eigen website naar het woord nalaten. Staat het er niet, dan is één heldere pagina genoeg om te zorgen dat mensen weten dat het kan.
- Vraagt van je
- Bereik, en verhalen die jaren blijven hangen
- Doorlooptijd
- Jaren, en dat is geen reden om te wachten maar de reden om te beginnen
- Werkt vooral als
- je een achterban hebt die zich langdurig met jullie verbonden voelt
- Let op
- zonder ANBI-status betaalt de erfenis erfbelasting
En de achtste: loterijen
Goededoelenloterijen zijn in het onderzoek een van de vijf grote geldbronnen, en dragen jaarlijks honderden miljoenen af. Voor de meeste maatschappelijke organisaties is dat geen realistische route, want vast beneficiant worden is aan een beperkte groep voorbehouden. Wat wel bereikbaar is, zijn de project- en buurtregelingen die sommige loterijen daarnaast hebben. Daarom staat deze stroom niet in de scan.